سرقت اطلاعات چیست؟ راههای جلوگیری از سرقت اطلاعات شخصی در اینترنت
چگونه از اطلاعات شخصی خود در فضای آنلاین محافظت کنیم؟
امروزه تقریباً تمام فعالیتهای روزمره ما به اینترنت وابسته شده است؛ از خرید آنلاین و پرداختهای بانکی گرفته تا استفاده از شبکههای اجتماعی، ایمیل و خدمات دولتی. همین موضوع باعث شده اطلاعات شخصی کاربران به یکی از ارزشمندترین اهداف مجرمان سایبری تبدیل شود.
سرقت اطلاعات یکی از رایجترین تهدیدهای امنیتی در فضای دیجیتال است. در بسیاری از موارد، مهاجمان بدون آنکه کاربر متوجه شود، اطلاعاتی مانند رمزهای عبور، مشخصات بانکی، اطلاعات هویتی یا فایلهای شخصی را سرقت میکنند و از آنها برای کلاهبرداری، سوءاستفاده مالی یا سرقت هویت استفاده میکنند.
خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده امنیتی و استفاده از ابزارهای مناسب، میتوان تا حد زیادی از سرقت اطلاعات جلوگیری کرد. اگر از یک راهکار امنیتی معتبر مانند خرید لایسنس نود 32 استفاده کنید، بسیاری از تهدیدات قبل از رسیدن به اطلاعات شخصی شما شناسایی و مسدود خواهند شد.
سرقت اطلاعات چیست؟
سرقت اطلاعات (Data Theft) به هرگونه دسترسی غیرمجاز، کپیبرداری یا سرقت اطلاعات دیجیتال گفته میشود که بدون اجازه مالک آن انجام شود. این اطلاعات ممکن است روی رایانه، تلفن همراه، فضای ابری، سرورها یا هر وسیله دیجیتال دیگری ذخیره شده باشند.
هدف مجرمان سایبری معمولاً فروش اطلاعات، اخاذی، سرقت هویت یا دسترسی به حسابهای مالی قربانی است. اطلاعات سرقتشده میتواند شامل رمزهای عبور، اطلاعات کارت بانکی، اسناد شخصی، فایلهای کاری، سوابق پزشکی، اطلاعات حسابهای کاربری و بسیاری از دادههای محرمانه دیگر باشد.
برخلاف تصور بسیاری از کاربران، در بیشتر موارد فایلها از دستگاه حذف نمیشوند؛ بلکه مهاجم تنها یک نسخه از اطلاعات را برای استفاده خود کپی میکند. به همین دلیل ممکن است قربانی تا مدتها متوجه سرقت اطلاعات خود نشود.
گاهی اصطلاحات نقض داده (Data Breach) و نشت اطلاعات (Data Leak) نیز در کنار سرقت اطلاعات استفاده میشوند، اما این مفاهیم تفاوتهایی با یکدیگر دارند.
نشت اطلاعات (Data Leak): زمانی رخ میدهد که اطلاعات حساس به دلیل اشتباه انسانی، تنظیمات نادرست یا انتشار ناخواسته در اینترنت در دسترس دیگران قرار بگیرد.
نقض داده (Data Breach): زمانی است که مهاجم بهصورت عمدی و از طریق حمله سایبری به اطلاعات محرمانه دسترسی پیدا کند.
سرقت اطلاعات چگونه اتفاق میافتد؟
برخلاف تصور بسیاری از کاربران، هکرها همیشه با روشهای پیچیده وارد سیستم نمیشوند. در بسیاری از موارد، تنها یک اشتباه کوچک از طرف کاربر برای سرقت اطلاعات کافی است. باز کردن یک لینک ناشناس، نصب یک برنامه آلوده یا استفاده از یک رمز عبور ضعیف میتواند راه نفوذ مهاجمان را باز کند.
در ادامه با رایجترین روشهایی که مجرمان سایبری برای سرقت اطلاعات استفاده میکنند آشنا میشوید.
1. حملات فیشینگ (Phishing)
فیشینگ یکی از رایجترین روشهای سرقت اطلاعات است. در این روش، مهاجم خود را به جای یک سازمان معتبر، بانک، فروشگاه اینترنتی یا حتی یکی از مخاطبان شما معرفی میکند و از طریق ایمیل، پیامک یا شبکههای اجتماعی شما را به یک صفحه جعلی هدایت میکند.
هدف اصلی این صفحات، سرقت اطلاعات ورود، رمز عبور، اطلاعات بانکی یا سایر اطلاعات حساس کاربران است.
اگر هنوز با این نوع حملات آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم مقاله فیشینگ چیست و چگونه از آن جلوگیری کنیم؟ را نیز مطالعه کنید.
2. رمزهای عبور ضعیف
استفاده از رمزهای عبور ساده مانند 123456، تاریخ تولد، شماره موبایل یا رمزهای تکراری یکی از مهمترین دلایل هک شدن حسابهای کاربری است.
اگر یک رمز عبور در چند سرویس مختلف استفاده شود، در صورت افشای آن، مهاجم میتواند به تمام حسابهای کاربر دسترسی پیدا کند.
3. بدافزارها و نرمافزارهای آلوده
دانلود نرمافزار از سایتهای نامعتبر، نصب کرکها، فایلهای ناشناس یا برنامههای دستکاریشده میتواند باعث ورود بدافزار به سیستم شود.
برخی بدافزارها تنها اطلاعات را جمعآوری میکنند، اما برخی دیگر مانند Keylogger تمام کلیدهای فشردهشده روی صفحهکلید را ثبت کرده و مستقیماً برای هکر ارسال میکنند.
4. آسیبپذیری نرمافزارها
اگر سیستمعامل یا نرمافزارهای نصبشده بهروز نباشند، مهاجمان میتوانند از آسیبپذیریهای شناختهشده آنها سوءاستفاده کرده و بدون اطلاع کاربر وارد سیستم شوند.
به همین دلیل نصب منظم بهروزرسانیهای امنیتی ویندوز و برنامهها اهمیت بسیار زیادی دارد.
5. وایفای عمومی ناامن
اتصال به شبکههای Wi-Fi عمومی بدون رعایت نکات امنیتی، یکی از روشهای متداول سرقت اطلاعات است.
در چنین شبکههایی ممکن است مهاجم بتواند اطلاعاتی را که بین دستگاه شما و اینترنت رد و بدل میشود مشاهده یا حتی تغییر دهد.
۶. خطای انسانی
گاهی هیچ حمله پیچیدهای وجود ندارد و تنها یک اشتباه باعث افشای اطلاعات میشود؛ برای مثال:
ارسال فایل محرمانه برای شخص اشتباه
قرار دادن اطلاعات حساس در فضای عمومی
استفاده از فلش آلوده
باز کردن پیوستهای ناشناس
اشتراکگذاری رمز عبور با دیگران
چه اطلاعاتی بیشتر در معرض سرقت قرار دارند؟
مجرمان سایبری معمولاً به دنبال اطلاعاتی هستند که بتوانند از آنها برای کسب درآمد، سوءاستفاده مالی یا جعل هویت استفاده کنند. هرچه اطلاعات ارزشمندتر باشد، احتمال هدف قرار گرفتن آن نیز بیشتر خواهد بود.
مهمترین اطلاعاتی که معمولاً توسط مهاجمان سرقت میشوند عبارتاند از:
نام کاربری و رمز عبور حسابهای آنلاین
اطلاعات کارت بانکی و پرداخت اینترنتی
کدهای احراز هویت دو مرحلهای (OTP)
شماره تلفن و آدرس ایمیل
اسناد شخصی مانند کارت ملی، پاسپورت و گواهینامه
عکسها، ویدئوها و فایلهای شخصی
اسناد کاری و اطلاعات محرمانه شرکتها
اطلاعات پزشکی و سوابق درمانی
دادههای ذخیرهشده در فضای ابری
گاهی اوقات ارزشمندترین اطلاعات، رمز عبور نیست؛ بلکه ترکیب چند داده ساده مانند نام، شماره تلفن، ایمیل و تاریخ تولد میتواند برای جعل هویت یا حملات مهندسی اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
چگونه از سرقت اطلاعات جلوگیری کنیم؟
هیچ راهکاری امنیت را صددرصد تضمین نمیکند، اما رعایت چند اصل ساده میتواند احتمال سرقت اطلاعات را تا حد زیادی کاهش دهد.
از رمزهای عبور قوی و متفاوت استفاده کنید
برای هر حساب کاربری یک رمز عبور مجزا انتخاب کنید و از رمزهای ساده مانند 123456، تاریخ تولد یا شماره موبایل استفاده نکنید.
یک رمز عبور مناسب بهتر است:
حداقل 12 کاراکتر داشته باشد.
ترکیبی از حروف بزرگ و کوچک، اعداد و نمادها باشد.
برای هر سرویس متفاوت انتخاب شود.
احراز هویت دو مرحلهای را فعال کنید
فعال کردن احراز هویت دو مرحلهای (2FA) باعث میشود حتی اگر رمز عبور شما افشا شود، مهاجم بدون کد تأیید نتواند وارد حساب کاربری شود.
فقط از وبسایتهای امن استفاده کنید
قبل از وارد کردن اطلاعات شخصی یا بانکی، همیشه آدرس سایت را بررسی کنید. وجود HTTPS و قفل امنیتی در کنار آدرس سایت یکی از نشانههای اولیه تشخیص وب سایت امن است، اما به تنهایی کافی نیست.
همچنین بهتر است فقط از وبسایتهای شناختهشده و معتبر خرید کنید.
سیستمعامل و نرمافزارها را بهروز نگه دارید
بسیاری از حملات سایبری از آسیبپذیریهای قدیمی ویندوز یا نرمافزارها سوءاستفاده میکنند. نصب بهروزرسانیهای امنیتی باعث بسته شدن این حفرهها میشود.
از یک آنتی ویروس معتبر استفاده کنید
آنتی ویروسهای حرفهای علاوه بر شناسایی ویروسها، بسیاری از حملات فیشینگ، بدافزارها، باجافزارها و فایلهای مخرب را قبل از اجرا متوقف میکنند.
اگر به صورت روزانه از اینترنت استفاده میکنید، نصب یک آنتی ویروس معتبر مانند نود 32 میتواند امنیت سیستم شما را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
اشتباهاتی که امنیت اطلاعات شما را به خطر میاندازند
بسیاری از کاربران تصور میکنند فقط هکرها باعث سرقت اطلاعات میشوند، در حالی که در بیشتر موارد، اشتباهات ساده کاربران مسیر نفوذ را برای مهاجمان باز میکند.
اگر میخواهید احتمال سرقت اطلاعات شخصی یا مالی خود را به حداقل برسانید، از انجام اشتباهات زیر خودداری کنید:
استفاده از یک رمز عبور برای چند حساب مختلف
دانلود نرمافزار از وبسایتهای ناشناس
کلیک روی لینکهای ارسالشده از منابع نامعتبر
باز کردن فایلهای پیوست ایمیلهای مشکوک
غیرفعال کردن آنتی ویروس برای نصب برنامهها
استفاده از نسخههای کرک شده نرمافزارها
اتصال فلش یا هارد اکسترنال بدون اسکن امنیتی
استفاده از شبکههای Wi-Fi عمومی بدون رعایت نکات امنیتی
بهروزرسانی نکردن ویندوز و نرمافزارها
رعایت همین نکات ساده میتواند بخش بزرگی از حملات سایبری را قبل از وقوع متوقف کند.
اگر اطلاعات ما سرقت شد چه کاری انجام دهیم؟
اگر احتمال میدهید اطلاعات حساب یا سیستم شما به سرقت رفته است، هرچه سریعتر اقدامات زیر را انجام دهید:
رمز عبور حسابهای مهم خود را تغییر دهید.
در صورت امکان، احراز هویت دو مرحلهای را فعال کنید.
حسابهای بانکی و تراکنشهای مالی را بررسی کنید.
سیستم را با یک آنتی ویروس بهروز به طور کامل اسکن کنید.
در صورت مشاهده فعالیت مشکوک، موضوع را به بانک یا سرویس مربوطه اطلاع دهید.
اگر اطلاعات کاری یا سازمانی افشا شده است، مسئول فناوری اطلاعات را مطلع کنید.
هرچه سریعتر واکنش نشان دهید، احتمال سوءاستفاده از اطلاعات کاهش پیدا میکند.
از کجا بفهمیم اطلاعات ما سرقت شده است؟
گاهی اوقات سرقت اطلاعات بدون اینکه متوجه شوید اتفاق میافتد. اگر هر یک از نشانههای زیر را مشاهده کردید، بهتر است سریعتر حسابها و سیستم خود را بررسی کنید.
ورودهای ناشناس به حسابهای کاربری
دریافت پیام تغییر رمز عبور بدون درخواست شما
تراکنشهای بانکی ناشناس
کند شدن غیرعادی سیستم
نمایش تبلیغات یا پنجرههای ناشناس
ارسال ایمیل یا پیام از حساب شما بدون اطلاع شما
غیرفعال شدن ناگهانی آنتی ویروس
در صورت مشاهده این علائم، بلافاصله رمز عبور حسابهای مهم را تغییر دهید، سیستم را اسکن کنید و فعالیت حسابهای بانکی خود را بررسی نمایید.
سرقت اطلاعات یکی از رایجترین تهدیدهای دنیای دیجیتال است و تقریباً هر کاربری ممکن است هدف آن قرار بگیرد. خوشبختانه با رعایت چند اصل ساده مانند استفاده از رمزهای عبور قوی، فعال کردن احراز هویت دو مرحلهای، دانلود نرمافزار فقط از منابع معتبر و استفاده از یک آنتی ویروس قابل اعتماد، میتوان تا حد زیادی از این تهدید جلوگیری کرد.
